آصف دیوان، میرزا علی نقی کردستانی (متوفی ۱۳۱۶ ش) پسر میرزا رضای وزیری کردستانی، سیاست پیشة روزگار قاجاری بود. خانواده او اصالتی اصفهانی داشتند و به تشویق هلوخان اردلان حاکم کردستان، در ۱۰۲۲ ق به آن منطقه مهاجرت کردند. چون یکی از افراد این خانواده به نام میرزا عبدالله، به مقام معاونت و پیشکاری والی کردستان رسید، همة آن طایفه به "وزیری" شهرت یافتند. میرزا علی نقی که در وزارت کشور خدمت می‎کرد، در زمان حکومت امیرنظام گروسی (۱۳۱۳-۱۳۲۵ ق) لقب "آصف دیوان" گرفت که از القاب محلی بود. وی در دورة مشروطیت به «آصف اعظم» ملقب شد. عکسی قدیمی از آصف دیوان – نفر دوم از سمت راست عمارت آصف یکی از قدیمی ترین آثار دیدنی و تاریخی شهر سنندج است که تقریبا در مرکز این شهر واقع شده است. بر اساس شواهد و شیوه معماری، احداث بنای اولیه که بخش عمده ضلع شمالی عمارت شامل تالار تشریفات، اتاق‌ها و راهروهای طرفین و قسمتی از فضاهای بخش شرقی را در بر میگیرد مربوط به دوره صفویه بوده و قسمتهای دیگر در دوره های قاجاریه و پهلوی به آن افزوده یا تکمیل شده اند. بانی اولیه این بنا را خانواده معتمد هاشمی ها (امجد الاشراف) نام برده اند و احتمالا میرزا محمد رضای وزیر پدر آصف دیوان آن را تملک کرده است. با الحاق سر در ورودی و بخش های غربی و شرقی بنا در زمان آصف دیوان این عمارت شکوه نهایی خود را به دست آورده و از این رو به عمارت آصف مشهور شده است. مساحت کلی این عمارت حدود ۴۰۰۰ متر مربع بوده و علاوه بر سر در و دالان ورودی، دارای چهار حیاط است که به حیاط بیرونی (اصلی)، حیاط اندرونی، حیاط مستخدمین و حیاط مطبخ معروف میباشند. این بنا در سال ۱۳۷۶ توسط سازمان میراث فرهنگی کردستان تملک شده و پس از مرمت و احیای قسمتهای آسیب دیده در سال ۱۳۸۲ به عنوان موزه مردم شناسی و با نام "خانه کرد" بازگشایی شد. ورودی ساختمان عمارت آصف (خانه کرد) نمای ضلع شمالی عمارت حیاط اصلی (بیرونی) نمای ضلع شمالی عمارت حیاط اصلی (بیرونی) نمای ضلع غربی عمارت حیاط اصلی (بیرونی) حیاط و عمارت اندرونی این عمارت از لحاظ گچ بری ها و اروسی های قدیمی بسیار زیبا است. سبک معماری سنگ های تراش خورده و برجسته و طاق های هلالی این ساختمان، منظره ای بدیع و قابل تحسینی به وجود آورده است. قسمت تالار و اروسی آن در نوع خود بسیارهنرمندانه و زیبا ساخته شده است. یکی دیگر از ویژگی های این ساختمان حمام بزرگ و بسیار جالبی است که ورودی آن در داخل حیاط اصلی (بیرونی) این مجموعه قرار گرفته و از هر جهت جالب ودیدنی است. حمام دارای بخش های سردر، راهرو، حمام سرد (سربینه)، حمام گرم، خزینه، تون، منبع آب اضافی و سرویس بهداشتی و خلوتی (رخت كن) است. سربینه حمام عمارت آصف نمونه اطاق نشیمن شهری کردستان نمونه اطاق نشیمن روستایی کردستان مکتب خانه اطاق خان اروسی اطاق خان تندیسی از یک زن کرد تصمیم داشتم که گزارش دیگری نیز از عمارت خسرو آباد که در اوایل دوره قاجار توسط امان الله خان اردلان بزرگ ساخته شده و از زیباترین عمارات تاریخی آن زمان بود هم تهیه کنم ولی در زمان مراجعت به آنجا مشاهده شد که تنها نمای بیرونی ساختمان در وظعیت مطلوبی قرار داشته و داخل آن در حال مرمت و بازسازی کلی میباشد. لذا تا زمان مقتضی به عکسی از نمای بیرونی آن اکتفا خواهم کرد. نمای بیرونی عمارت خسروآباد سنندج

یکسال از فوت عزیزی کذشت ولی یادش حر فهاش هنوز تازست

گرامی میداریم یاد و خاطره کوهنورد و دانشجوی گرامی سنندجی کاک سوران عبدالهی

یادش گرامی روحش شاد

 

 گزنفون تاریخ نویس یونانی در این‌باره نوشته است: در سال ۴۰۱ قبل از میلاد، بعد از حمله  یونان به  ایران و شکست [کورش دوم یا کورش صغیر ] از برادرش اردشیر دوم ، هنگامی که لشکر یونان قصد بازگشت از کردستان را داشت،  کردها  در حالی که نغمه‌ها و سرودهای دسته‌جمعی می خواندند یونانی‌ها را مورد حمله قرار دادند. گزنفون افزوده است، که چگونه کردها در آن زمان با هنر موسیقی آشنایی داشتند و حتی از آن در جنگ‌ها هم استفاده می‌کردند.

در ویژه‌نامه موسیقیایی " فاسکه که " که در  فرا نسه منتشر می‌شود، آمده است که ایران قدیم و سرزمین "میسوپوتامیا" یعنی جایگاهی که کردها اکنون در آن سکونت دارند، قدیمی‌ترین مهد موسیقی جهان بوده است.

شهر موساسیر Mosa sir مربوط به سه هزار سال قبل می‌‏شود که پایتخت مذهبی امپراطوری باستانی اورارتو مانا و آشور بوده است.این تمدن تغییرات شگرفی در تمدن‌‏های پس از خود علی‌‏الخصوص هخامنشیان داشته است. بیش از یکصد سال از فعالیت و پژوهش و بررسی‌‏های علمی باستان‌‏شناسی در کشورهای ترکیه, عراق و ایران توسط باستان‌‏شناسان خارجی از سراسر دنیا به منظور کشف این شهر افسانه‌‏ای می‌‏گذرد.اما بعد از سالهااین شهر تاریخی در یکی از تپه های شهر ربط سر از خاک بیرون آورد.این تپه باستانی با وسعت بیش از ۲۵ هکتار در ساحل چپ رودخانه زاب کوچک و سردشت قرار دارد

تپه ربط در شهر ربط از شهرستان سردشت و در کرانه شرقی رودخانه زاب کوچک قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هکتار تخمین زده می شد اما کاوش ها نشان داد که این تپه 25 هکتار وسعت دارد.
اولین فصل کاوش های باستان شناسی در تپه ربط به کشف سنگ فرش های 3 هزار ساله با ابعاد 180در 180 سانتی متر منجر شد که تاکنون در هیچ یک از محوطه های اورارتویی دیده نشده است. نمونه این سنگ فرش ها در رم باستان و ایران باستان دیده شده است.

تپه ربط در شهر ربط از شهرستان سردشت و در کرانه شرقی رودخانه زاب کوچک قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هکتار تخمین زده می شد اما کاوش ها نشان داد که این تپه 25 هکتار وسعت دارد.
اولین فصل کاوش های باستان شناسی در تپه ربط به کشف سنگ فرش های 3 هزار ساله با ابعاد 180در 180 سانتی متر منجر شد که تاکنون در هیچ یک از محوطه های اورارتویی دیده نشده است. نمونه این سنگ فرش ها در رم باستان و ایران باستان دیده شده است.

شهر باستانی جولیان توصیف مکان:

شهر باستانی معروف به جولیان در محوطه وسیعی در دامنه غربی ارتفاعات کبیر کوه و در فاصله 5 کیلومتری روستای چم کبود آبدانان واقع شده است.

وجود آثار متعدد و گستردگی بناها و تأسیسات مختلف مورد نیاز یک سکونتگاه عمده وجود این شهر باستانی را تأیید می کند. آتشگاه بزرگ شهر، آب انبار، شبکه آبرسانی و بناهایی با کاربرد های مختلف اهمیت این شهر را می رساند. در بلندی های شرقی مشرف بر شهر دژ مستحکمی ایجاد شده که دارای دیوار کنره ای است و دوره قدیمی تری را می رساند.

وجود آب، زمین حاصلخیز، جنگل بلوط و پناهگاه طبیعی کبیر کوه شرایط مساعد برای وجود چنین شهری ایجاد نموده است. اطلاعات بیش تر در مورد این شهر در گزارش تفصیلی مکان نوشته شده است. سفال های نخودی و قرمز خشن، چرخ ساز با نقش افزوده و در موارد متعدد با شاموت شن ریزه نشان می دهد که شهر متعلق به دوره تاریخی است. تیغه های سنگی موجود بر سطح محوطه قدمت نیز این شهر را می رساند.

آنگاه که ایشپوینی پسر «ساردور»
شاه بزرگ، شاه قدرتمند،
شاه جهان،
شاه سرزمین «نایری»
سرور بزرگ شهر «توشیبا شهر»
و «منووا» پسر او
نزد خدای «خالدی»
به شهر «موساسیر»
به معبد بلندی
که برای خدای «خالدی»
بنا کرده بودند، آمدند،
«ایشپوینی» پسر «ساردور»
برای معبد بزرگ،
جنگ افزارهای نفیس، و
رمه های زیبا
آورده است.
«ایشپوینی» اشیاء مفرغی
و ظروف مفرغی
آورده است.
ایشپوینی
رمه‌های بسیار
آورده است
(که)
تمام این هدایا را
دوباره (مجددا)
(برای این معبد)
مقرر داشته است.
«ایشپوینی»
تمامی این هدایا را
در برابر دوازده «خالدی»
به خدای «خالدی»
به خاطر (دوام) زندگی خود،
ارزانی می دارد...
«ایشپوینی» بعنوان کفاره
1112 گاو
9120 ( بز فربه، و قوچ،)و
12480 بز فربه
برای وقف آورده است
هنگامیکه «ایشپوینی» پسر «ساردور»
شاه بزرگ، شاه قدرتمند،
شاه جهان،
شاه سرزمین «نایری»
سرور بزرگ شهر «توشپا شهر» در برابر «خالدی»
به نیاز، آمد
برای (جلب) مرحمت خدای «خالدی»
این...
و سپس،
او «ایشپوینی»
این حیوانات و اشیا را
در مسیر دروازه های، معبد خدای «خالدی» گذارد.
در «موساسیر» رمه های (اهدایی) را، نگهبانان رها کرده، یا در نگهداری آنها کوتاهی کرده بودند.
از برابر دروازه‌های (معبد) خدای «خالدی» دزدیدند و فروختند.
اینکه در اینهنگام که آنها «ایشپوینی» پسر «ساردور» و «منوا» پسر اپشیوینی
به شهر موساسیر
برای تقدس آمدند
رمه ای به خدای «خالدی»
تقدیم داشته و چنین گفتند:
آن کس که این رمه های رها شده را از جلوی دروازه «خالدی»
بدزدد، آن کس که ببیند آنها را می دزدند، و خود را در تاریکی و خفا پنهان سازد، آن کس که در مرکز شهر «موساسیر» زندگی می‌کند.
و می‌شنود شخصی (این) رمه‌ها را، از برابر دروازه‌های «خالدی» دزدیده و به همراه (خود) برده است، و از نابودی آنها، ‌ناراحت (افسرده) نمی‌شود، به چنین آدمی، خدای «خالدی» مرحمت ندارد، و نسل او را از روی زمین برخواهد داشت.
هر کس این کتیبه را از این جا بردارد، هر کس این کتیبه را بشکند،‌ هر کس که به کس دیگر بگوید «برو... این کتیبه را بشکن، تمامی خدایان شهر «موساسیر» خدای «خالدی»، خدای «هوا» و خدای «خورشید» نسلش را از روی زمین، برخواهند داشت.

نخستین کسی که این لوحه را به دنیا معرفی کرد شولتز باستان‌شناس آلمانی بود که در سال 1829 این سنگ را کشف کرده و از آن کپی‌برداری نمود، اما چند روز بعداز کپی‌برداری این شخص به قتل رسید و هنگام کشته شدن رونوشتی را که از خطوط این سنگ برداشته بود از بین رفت.
پس از مرگ شولتز در سال 1838 ژنرال راولسنین کاشف معروف بیستون و آشورشناس مشهور انگلیسی قسمتی از خطوط این سنگ را رونویسی نمود و آن را در معرض مطالعه دانشمندان و علاقمندان قرار می‌دهد. در سال 1852 خانیکوف روسی و در سال 1858 بلاو از این سنگ قالب تهیه می‌کنند و در سال 1858 بلاو از مجموع مطالعات انجام شده مطلبی تهیه و منتشر می‌نماید.
در سال 1882 میلادی مستشرق دیگری به نام سایکه موفق به ترجمه متن اورارتوریی این کتیبه می‌شود. در سال 1890(م) دمرگان فرانسوی در جستجو و کشف راز این سنگ برمی‌آید. تا این تاریخ هیچگونه قالب‌گیری کاملی از سنگ نوشته کلاشین گرفته نشده بود در پاییز همان سال دمرگان شخصاَ به آذربایجان آمده و پس از اینکه حکومت وقت آذربایجان یکی از خوانین ایل زرزا را در اختیار وی قرار می‌دهد همراه با خان مزبور از دهکده هیق به طرف گردنه کلاشین حرکت می‌کند و پس از رسیدن به مقصد در مدت دو ساعت به طریقه اشامپاژ نسخه کاملی از تمامی جهت‌های لوحه تهیه می‌کند.
بخشی از خطوط این لوحه که به زبان آشوری است برای اطلاع کامل از متن آن به وسیله ژاک دمرگان به پرشیل آشورشناس مشهور عرضه می‌گردد. پرشیل پس از زحمات فراوان موفق به ترجمه آن گردید و آن را همراه با مقدمه‌ای در یکی از روزنامه‌های پاریس انتشار می‌دهد.
متن اصلی کتیبه کلاشین از 42 سطر تشکیل شده است و از آن چنین مستفاد می‌گردد که ... مهر کپوسی، ایشیوینی و منوا که هر سه از پادشاهان سرزمین توشیبا بوده‌اند، این سنگ را به هالدیه خداوند شهر موازیر اهدا کردند.
ولایت پارسوا در غرب دریاچه ارومیه (چی چست) قرار داشت و در قرن ششم قبل از میلاد دولت جدیدی بنام هالدیه یا خالدیه ظهور کرده و ولایت پارسوا را به خود ضمیمه کرده پادشاه خالدی سنگ کلاشین را تراشیده و در گردنه کلاشین در جنوب غربی دریاچه نزدیک سرحد نصب کرده است.

با پیداشدن روستایی باستانی (گوبک تپه) در ارفه کردستان ترکیه، بر تاریخ تمدن بشری چندهزار سال اضافە میشود . این روستا کە در تپە گوپگلی قرار دارد ١٢ هزار سال قدمت دارد و بیشتر از تمامی تاریخ‌هایی است کە قدمت روستا نشینی را حداکثر ٩ تا ١٠ هزار پیش تخمین می‌زدند. این شاید همان بهشت عدن که در روایات آمده است.

مجله ی نیوزویک برای تپه ی گوبکلی که در نزدیکی شانلی اورفا قرار دارد،و از طرف تعدادی از باستان شناسان به عنوان بزرگ ترین کشف تاریخ نامیده شده ، جایگاه ویژه ای قائل شده است.

در سال ۱۹۹۴ چوپانی که گله اش را در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی شانلی اورفا در نزدیکی روستای اورنجک می چرانید، بر روی تپه ی گوبکلی سنگ های مکعب مستطیل شکلی که کنده کاری شده بودند، یافت. پس از انتشار خبر، کلاوس اشمیت عضو انجمن باستان شناسی آلمان، با حضور در منطقه ، پژوهش هایش را آغاز نمود و در آن محل به بقایای آثاری بر خورد که می توانستند تمامیت تاریخ شناخته شده ی بشر را دگرگون سازند.

اولین دستاورد پژوهش در تپه ی گوبکلی فرضیه ی احتمال ساخته شدن اولین پرستشگاه، توسط انسان هایی بود که بعد از عصر یخبندان، و در حدود ۷۵۰۰ سال قبل از ساخته شدن اهرام مصردر آنجا، زندگی می کردند -این امر با تست کربن ثابت شده است -از دانشگاه هایی چون هاروارد، استانفورد، جان هاپکینز دانشمندان و متخصصان به پژوهش پرداختند.

بر اساس خبر مجله ی نیوزویک با عنوان تاریخ از نو نوشته می شود طبق نظریه ی کلاسیک تمدن ، ابتداء زندگی یکجا نشینی و زندگی در روستا ، سپس خط و ادیان پدید آمده است. ژان ژاک روسو- اندیشمند نامی فرانسوی -می گوید: شهر، دین را پدید آورد. بر اساس آنچه از حفریات باستان شناسی به دست آمده است، انسان هایی که دوره ی یخبندان را سپری کرده بودند ، به هنگامی که به این منطقه آمدند،با هدف انجام مراسم عبادت دسته جمعی، معبد ساختند.

بر اساس نظر متخصصان، انسان هایی که در اطراف معبد گوبکلی به زندگی پرداختند، کشاورزی و دامداری را کشف نمودند و بعداً در چاتال هویوک وارد مرحله ی زندگی یکجا نشینی شدند. از حفریات تا کنون ۴۵ عدد سنگ T شکل، که بر روی آنها اشکال خوک وحشی، اردک، مار، شیر، ماهی و انسان هایی شکارگر،وجود دارد، یافت شده است. صد ها سنگ که هنوز در زیر خاک هستند. بر اساس نظر متخصصان منطقه ی تپه ی گوبکلی ۱۴۰۰۰سال قدمت دارد، یعنی ۷۵۰۰ سال از اهرام مصر، کهن تر می باشد.آنچه تا کنون به دست آمده، فقط ۵٪ مجموع این گنجینه ی ارزشمند است و باز هم باید منتظر کشفیات شگفت انگیز دیگر باشیم.